اجتهاد و تعليم عناصر كاربردى آن به اصحاب و ياران ، املاء نموده و آموزش داده‌اند . بيان قواعدى چون استصحاب ، برائت ، احتياط ، استناد به ظهور كلام و ساير قواعدى كه در جواب دادن به سؤال اصحاب در متون روايى ما موجود بوده و بابى را در كتابهاى مرجع روايى به خود اختصاص داده « 1 » از آن جمله مىباشد . تا آنجا كه اين عزيزان فرموده‌اند : « علينا القاء الاصول اليكم و عليكم التّفريع » « 2 » وظيفهء ما بيان اصول قواعد كلّى براى شما بوده و كار شما نيز به دست آوردن فروعات از ( قواعد كلّى ) مىباشد . 2 - دوره تدوين علم اصول فقه اگرچه مؤسّس علم اصول فقه ، امام باقر و امام صادق ( عليهما السّلام ) بوده‌اند ولى مسائل آن به صورت يك علم ، تدوين نشده بود . در اينكه علم اصول فقه در ابتدا توسط چه كسى تدوين شده ، اختلاف است ولى تحقيق مطلب آن است ؛ همان‌طور كه علّامه سيّد حسن صدر در كتاب « تأسيس الشّيعه » ذكر نموده‌اند : اوّلين كسى كه به تدوين بعضى از مسائل علم اصول پرداخته است ، هشام بن حكم متوفّاى 179 ه ق و از شاگردان امام صادق ( عليه السّلام ) بوده كه كتاب « الالفاظ و مباحثها » را نگاشته است . سپس يونس بن عبد الرّحمن ، مولى آل يقطين شاگرد امام كاظم ( عليه السّلام ) كتاب « اختلاف الحديث و مسائله » را نوشته است . 3 - دوره استناد و كاربرد علم اصول فقه در مقام اجتهاد اگرچه علم اصول فقه ، توسط اصحاب ائمّه ( عليهم السّلام ) به رشته تحرير درآمده ولى

--> ( 1 ) - علّامه مجلسى ، بحار الانوار 2 / 481 تا 505 باب 29 ، 30 و 31 . ( 2 ) - وسائل الشّيعه 18 / 42 ح 51 و 52 و بحار الانوار 2 / 245 ح 52 و 53 .